© 2023 by Modern Mindful Therapy. Proudly created with Wix.com

Επικοινωνία

Κηφισίας 27Α

Αμπελόκηποι 11523

Αθήνα

Τηλ. 6973397076

Fax 2107259229

e-mail: athankarag@yahoo.com

http://www.karagiannisathanasios.gr/

Κέντρο Κλινικής Ογκολογίας
και Διατροφικής Υποστήριξης Ασθενών με Καρκίνο

Η διαλειμματική νηστεία ως βοηθητική θεραπεία στην αντιμετώπιση του καρκίνου μέσα από την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας της φαρμακευτικής θεραπείας και της μείωσης των παρενεργειών της αλλά και την απευθείας ανασταλτική της δράση στην ανάπτυξη των καρκινικών κυττάρων

   Η ευαισθησία που παρουσιάζουν τα καρκινικά κύτταρα στη μειωμένη θερμιδική πρόσληψη και η εξάρτησή τους από συγκεκριμένους μεταβολίτες, όπως η γλυκόζη έχουν αναγνωριστεί πλέον ως κάποια από τα βασικά χαρακτηριστικά του καρκινικού κυττάρου.

   Η νηστεία και οι διατροφικές μέθοδοι που μιμούνται τη νηστεία οδηγούν σε μεταβολές στα επίπεδα αυξητικών παραγόντων και μεταβολιτών, ουσιών δηλαδή που λειτουργούν ως “καύσιμο” για την παραγωγή ενέργειας και επιβίωση των κυττάρων. Με αυτόν τον τρόπο δημιουργούν ένα περιβάλλον αφιλόξενο για την ανάπτυξη του καρκίνου μειώνοντας την ικανότητα των καρκινικών κυττάρων να επιβιώσουν και βελτιώνοντας την αποτελεσματικότητα των θεραπειών κατά του καρκίνου.

   Επιπλέον, η νηστεία και οι διατροφικές μέθοδοι που μιμούνται τη νηστεία αυξάνουν την αντοχή στη χημειοθεραπεία των φυσιολογικών αλλά όχι των καρκινικών κυττάρων και προάγουν την αναγέννηση των φυσιολογικών ιστών που έχουν υποστεί βλάβη από τους θεραπευτικούς χειρισμούς, γεγονός που μπορεί να βοηθήσει στην αποφυγή ή μείωση της έντασης των επιβλαβών και δυνητικά απειλητικών για τη ζωή παρενεργειών της θεραπείας.

   Καθώς η μεγάλης διάρκειας νηστεία δεν μπορεί να είναι καλά ανεκτή από τους ασθενείς που πάσχουν από καρκίνο, τόσο οι εργαστηριακές μελέτες (σε πειραματόζωα) όσο και οι κλινικές μελέτες (σε ανθρώπους) δείχνουν ότι οι κυκλική εναλλαγή περιόδων νηστείας με περιόδους φυσιολογικής διατροφής χαμηλής θερμιδικής αξίας (διαλειμματική νηστεία) παρουσιάζει τις ίδιες μεταβολικές και μοριακές αλλαγές με την συνεχόμενη νηστεία, είναι εφικτή διατροφική προσέγγιση και γενικά ασφαλής.

   Επομένως, ο συνδυασμός των διατροφικών μεθόδων που μιμούνται τη νηστεία με χημειοθεραπεία, ανοσοθεραπεία, στοχευμένη μοριακή θεραπεία και ακτινοθεραπεία, αντιπροσωπεύει μια ενδεχομένως πολλά υποσχόμενη στρατηγική για την αύξηση της αποτελεσματικότητας της θεραπείας, την μειωμένη αντίσταση των καρκινικών κυττάρων στη θεραπεία και τη μείωση των παρενεργειών της.

Ποια είναι η σχέση της διαλειμματικής νηστείας με τον καρκίνο;

 

   Σε ότι αφορά τόσο την πρόληψη όσο και την θεραπεία του καρκίνου τα οφέλη από αυτόν τον τύπο διατροφής είναι ελπιδοφόρα. Υπάρχουν σημαντικές ενδείξεις από έρευνες των τελευταίων ετών που αποδεικνύουν την επιβράδυνση της ανάπτυξης του όγκου, την αυξημένη αποτελεσματικότητα του ανοσοποιητικού συστήματος και τη μείωση της εμφάνισης και της έντασης των παρενεργειών της φαρμακευτικής θεραπείας και ακτινοθεραπείας. Επιπλέον, οι ίδιες μελέτες επιβεβαιώνουν την ασφάλεια της εφαρμογής τους στου καρκινοπαθείς.

   Η κατασταλτική επίδραση που έχει η μειωμένη πρόσληψη θερμίδων στην ανάπτυξη του καρκίνου οφείλεται σε συγκεκριμένους μοριακούς μηχανισμούς όπως η αυξημένη απόπτωση (προγραμματισμένος κυτταρικός θάνατος) των καρκινικών κυττάρων, η τροποποίηση παραγόντων όπως η γλυκόζη  και κατ επέκταση η ινσουλινη, ο ινσουλινόμορφος αυξητικός παράγοντας (IGF-1) και η ΑΜΡ-ενεργοποιημένη πρωτεϊνική κινάση.

Επιπλέον, φαίνεται ότι μεταβάλει τις διεργασίες του μεταβολισμού και της ανάπτυξης φλεγμονής, μειώνει την νεοαγγειογένεση στον όγκο η οποία είναι σημαντική για την επιβίωση και την ανάπτυξη των καρκινικών κυττάρων, ενώ προκαλεί και σημαντικές αλλαγές στην έκφραση γονιδίων μέσα από τα οποία προάγεται η ανάπτυξη του καρκίνου.

https://bmcmedicine.biomedcentral.com/articles/10.1186/s12916-017-0873-x

   Πολλοί από αυτούς τους μοριακούς μηχανισμούς που στοχεύονται και τροποποιούνται μέσω της διατροφής, αποτελούν στόχους και της νεότερης, πολλά υποσχόμενης στην αντιμετώπιση του καρκίνου, στοχευμένης μοριακής θεραπείας. Αυτό βέβαια, σε καμιά περίπτωση δεν σημαίνει ότι μπορούμε να αντικαταστήσουμε τη φαρμακευτική αγωγή με μια προσαρμοσμένη διατροφή και να έχουμε τα ίδια αποτελέσματα. Μπορούμε όμως να ενισχύσουμε σημαντικά το  όφελος της κατάλληλης φαρμακευτικής αγωγής με τις σωστές διατροφικές επιλογές.  

 

   Σήμερα, μεγάλο τμήμα της έρευνας σε ότι αφορά τη κατασταλτική επίδραση της μειωμένης πρόσληψης θερμίδων στην ανάπτυξη και εξέλιξη του καρκίνου επικεντρώνεται κυρίως στην εφαρμογή της ως συμπληρωματική θεραπεία στις ήδη καθιερωμένες θεραπείες όπως η ενδοφλέβια φαρμακευτική αγωγή (χημειοθεραπεία, στοχευμένη μοριακή θεραπεία κ ανοσοθεραπεία) και η ακτινοθεραπεία.

Η διαλειμματική νηστεία ως βοηθητική θεραπεία στη φαρμακευτική θεραπεία κατά του καρκίνου και την ακτινοθεραπεία

 

   Παρά το γεγονός ότι την τελευταία δεκαετία παρατηρήσαμε πρωτοφανείς αλλαγές και αξιοσημείωτες προόδους στη θεραπεία του καρκίνου, εξακολουθεί να υπάρχει σημαντική ανάγκη για πιο αποτελεσματικές και, ενδεχομένως, με καλύτερα θεραπευτικά αποτελέσματα προσεγγίσεις για την αντιμετώπιση του καρκίνου αλλά και για στρατηγικές με σκοπό τη μείωση των παρενεργειών της θεραπείας.

1) https://purewellnessnutritionals.com/wp-content/uploads/2018/12/Fasting-and-cancer-molecular-mechanisms-and-clinical-application.pdf

2) https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3946160/

3) https://www.annualreviews.org/doi/full/10.1146/annurev-nutr-071816-064634

Η διαλειμματική νηστεία αυξάνει την αντοχή των φυσιολογικών κυττάρων και την ευαισθησία των καρκινικών κυττάρων στη φαρμακευτική θεραπεία.

   

   Η φαρμακευτική θεραπεία δρα  τόσο στα καρκινικά κύτταρα όσο και στα φυσιολογικά κύτταρα, προκαλώντας από τη μια τη συρρίκνωση του όγκου και από την άλλη αναπόφευκτες ανεπιθύμητες ενέργειες (παρενέργειες) που μπορεί να είναι σοβαρές και απειλητικές για τη ζωή του ασθενούς.

   Πράγματι, πολλοί ασθενείς με καρκίνο παρουσιάζουν από τη θεραπεία  οξείες ή/και μακροχρόνιες παρενέργειες οι οποίες μπορεί να απαιτούν νοσηλεία και επιθετική αντιμετώπιση και επηρεάζουν σημαντικά την ποιότητα ζωής. Έτσι, υπάρχει άμεση ανάγκη εφαρμογής αποτελεσματικών στρατηγικών μείωσης της τοξικότητας οι οποίες αναμένεται να έχουν σημαντικές ιατρικές, κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεων στη θεραπεία του καρκίνου.

   Με βάση τα διαθέσιμα εργαστηριακά και κλινικά δεδομένα, η νηστεία ή η διατροφή που μιμείται τη νηστεία αποδεικνύεται ιδιαίτερα χρήσιμη στο διαχωρισμό του αποτελέσματος που έχει η φαρμακευτική αγωγή (χημειοθεραπεία και τα νεότερα φάρμακα της στοχευμένης μοριακής θεραπείας και ανοσοθεραπείας) στα φυσιολογικά και στα καρκινικά κύτταρα.

   Αυτό το φαινόμενο περιγράφεται στη διεθνή βιβλιογραφία ως “διαφορετική αντίσταση στο στρες” (differential stress resistance-DSR).

Τα υγιή κύτταρα όταν έρχονται αντιμέτωπα με περιορισμένη ενεργειακή τροφοδότηση σταματούν την ανάπτυξη και τον πολλαπλασιασμό τους και μπαίνουν σε μια κατάσταση “ηρεμίας” με σκοπό να προστατευτούν μεταβολικά. Δηλαδή η ενέργεια που τους απομένει αντί να χρησιμοποιηθεί στην ανάπτυξη και τον πολλαπλασιασμό τους, εκτρέπεται και χρησιμοποιείται από τα κύτταρα ώστε να διατηρηθούν και να επισκευάσουν τις βλάβες τους. Επιπλέον, τα υγιή κύτταρα που βρίσκονται σε μια φάση αδράνειας, δηλαδή δεν πολλαπλασιάζονται και δεν αναπτύσσονται, επηρεάζονται σε σημαντικά μικρότερο βαθμό από τη χημειοθεραπεία και την ακτινοθεραπεία.

   Αντίθετα, τα καρκινικά κύτταρα λόγω της παρουσίας μεταλλάξεων που ενεργοποιούν μια συνεχόμενη σηματοδότηση που προάγει την ανάπτυξη, δεν λειτουργούν φυσιολογικά και δεν αντιλαμβάνονται τις συνθήκες έλλειψης ενέργειας, δεν μπορούν να προσαρμοστούν και να προστατευτούν και συνεχίζουν να αναπτύσσονται και να πολλαπλασιάζονται με γρήγορο ρυθμό. Αυτή η συνεχόμενη ανάπτυξη των καρκινικών κυττάρων κατά τη διάρκεια της περιορισμένης διαθέσιμης ενέργειας και των σημαντικών μεταβολικών αλλαγών που συμβαίνουν στο εσωτερικό των κυττάρων τα κάνει ιδιαίτερα ευάλωτα στη φαρμακευτική θεραπεία.

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4289501/

   Κλινικά, αυτή η διαφορετική επίδραση που έχει η νηστεία στα φυσιολογικά και τα  καρκινικά κύτταρα, μεταφράζεται από τη μια σε μειωμένη εμφάνιση των παρενεργειών της θεραπείας και από την άλλη σε βελτιωμένη ανταπόκριση του όγκου και επομένως συνολική επιβίωση του ασθενούς.

Η νηστεία βελτιώνει σημαντικά την αναγέννηση των υγειών κυττάρων.

 

   Για πολλές δεκαετίες, οι επιστήμονες γνωρίζουν ότι η χαμηλή θερμιδική πρόσληψη συνδέεται με την αυξημένη μακροζωία στον άνθρωπο και σε άλλους οργανισμούς.

   Η νηστεία τροποποιεί τον κυτταρικό μεταβολισμό ωθώντας τα κύτταρα να χρησιμοποιούσουν ως καύσιμο για την παραγωγή ενέργειας τα λιπαρά οξέα από τον λιπώδη ιστό αντί της γλυκόζης όπως κάνουν σε συνθήκες “φυσιολογικής” διατροφής.

   Σε μια πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύτηκε τον Μάιο του 2018, βιολόγοι ερευνητές από το MIT ανακοίνωσαν ότι αυτή η τροποποίηση του κυτταρικού μεταβολισμού διεγείρει τα βλαστοκύτταρα να αναπαραχθούν με διπλάσια ταχύτητα (τα βλαστοκύτταρα είναι κύτταρα που αναπαράγονται διαρκώς και έχουν την ικανότητα να μετατραπούν σε οποιοδήποτε άλλο είδος κυττάρου στο σώμα ενός οργανισμού).

Μια τέτοια αλλαγή στον μεταβολισμό του κυττάρου, σύμφωνα με τους ίδιους ερευνητές, η οποία θα μπορούσε να επιτευχθεί και φαρμακολογικά, μπορεί να βοηθήσει στην ανάρρωση των ασθενών που πάσχουν από καρκίνο και υποβάλλονται σε φαρμακευτική θεραπεία (χημειοθεραπεία, στοχευμένη θεραπεία, ανοσοθεραπεία).

   Αυτή η μελέτη είναι μια από τις πολλές που παρουσιάζονται παγκοσμίως σε έναν ταχέως αναπτυσσόμενο ερευνητικό τομέα που αποδεικνύει πλέον ότι η διατροφή και ο μεταβολισμός έχουν βαθιά επίδραση στη συμπεριφορά των κυττάρων και μπορεί προφανώς να χρησιμοποιηθεί στην αντιμετώπιση πολλών νοσημάτων, όπως και ο καρκίνος.

 

http://news.mit.edu/2018/fasting-boosts-stem-cells-regenerative-capacity-0503

   Η σημαντική επίδραση που έχει η διαλειμματική νηστεία στην αναγέννηση των υγειών ιστών φαίνεται να μεγιστοποιείται από την εναλλαγή περιόδων νηστείας κατά την οποία επέρχεται ο θάνατος και η διάσπαση του κυττάρου, με περιόδους “φυσιολογικής” διατροφής, στην οποία τα κύτταρα και οι ιστοί ανακατασκευάζονται.

   Σύμφωνα με κλινικές μελέτες μια ελάχιστη περίοδος 24-48 ωρών μεταξύ της χορήγησης της θεραπείας και την επιστροφή στη φυσιολογική διατροφή είναι απαραίτητη ώστε να αποφευχθεί ο συνδυασμός ανάπλασης των ιστών και των κυττάρων που παρατηρείται κατά την επανέναρξη της φυσιολογικής διατροφής μετά τη νηστεία με τα υψηλά επίπεδα κυτταροτοξικών φάρμακων όπως της χημειοθεραπείας.

 

Η ενίσχυση του ανοσοποιητικού μας συστήματος μέσα από τη διαλειμματική νηστεία

 

   Πρόσφατα δεδομένα υποστηρίζουν ότι η νηστεία ή η διατροφή που μιμείται τη νηστεία, είτε από μόνη της, είτε, σε μεγαλύτερο βαθμό, όταν συνδυάζεται με τη φαρμακευτική θεραπεία, προκαλεί μέσω πολύπλοκων μοριακών μηχανισμών την ενεργοποίηση και την αύξηση της δράσης του ανοσοποιητικού συστήματος προωθώντας έτσι την ανοσολογική απάντηση κατά του όγκου.

Βάσει επομένως των πιο πρόσφατων μελετών, γίνεται ιδιαίτερα ελκυστική η χρήση μιας συμπληρωματικής διατροφικής θεραπευτικής προσέγγισης σε συνδυασμό με τα νεότερα φάρμακα της ανοσοθεραπείας

https://news.usc.edu/103972/fasting-like-diet-turns-the-immune-system-against-cancer/

   

     Επιπλέον, πρόσφατα, μια ομάδα ερευνητών από το University of Southern California, ανακοίνωσαν πως μια νηστεία τριών ημερών μπορεί να αναγεννήσει ολόκληρο το ανοσοποιητικό σύστημα και να αναστρέψει τις βλάβες που έχει υποστεί από τη χημειοθεραπεία.

Όπως αναφέρει ο καθηγητής και επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας: “όταν βρισκόμαστε σε συνθήκες μειωμένης θερμιδικής πρόσληψης, ο οργανισμός μας προσπαθεί να εξοικονομήσει ενέργεια και ένα από τα πράγματα που μπορεί να κάνει για να εξοικονομήσει ενέργεια είναι να καταστρέψει πολλά από τα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος που δεν χρειάζονται, ειδικά εκείνα που έχουν υποστεί βλάβη”.

 

   Υπάρχουν βέβαια αρκετοί που αμφισβητούν την εφαρμογή στην ογκολογία της διαλειμματικής νηστείας με τη σκέψη ότι αυτή η διατροφική προσέγγιση μπορεί να οδηγήσει σε υποσιτισμό, σαρκοπενία και καχεξία σε ήδη ευάλωτους ασθενείς.

Ωστόσο, σε καμία κλινική μελέτη που έχει δημοσιευτεί μέχρι σήμερα δεν έχουν αναφερθεί περιπτώσεις σοβαρής απώλειας βάρους ή υποσιτισμού από το συνδυασμό της διαλειμματικής νηστείας με τη χημειοθεραπεία, και εκείνοι οι ασθενείς που παρουσίασαν κάποια απώλεια βάρους κατά τη διάρκεια νηστείας επανήλθαν εύκολα στο φυσιολογικό βάρος χωρίς να υπάρχουν ενδείξεις οργανικής βλάβης.

   Παρ 'όλα αυτά, η επιλογή των ασθενών που θα ακολουθήσουν μια τέτοια διατροφική τροποποίηση πρέπει να είναι προσεκτική, ενώ θα πρέπει να αποτελεί αναπόσπαστο μέρος αυτής της θεραπευτικής προσέγγισης η τακτική παρακολούθηση της διατροφικής κατάστασης του ασθενούς, χρησιμοποιώντας τις τυπικές διαδικασίες αξιολόγησης και κάθε επακόλουθη θρεπτική διαταραχή να διορθώνεται άμεσα

 

   Συμπερασματικά, ο συνδυασμός των περιοδικών κύκλων νηστείας με την κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή φαίνεται, τόσο θεωρητικά όσο και πρακτικά, να επεκτείνει την επιβίωση των ασθενών με καρκίνο.

Αυτός ο συνδυασμός μπορεί να είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικός για τρεις κυρίως λόγους:

 

   Πρώτον, τα φάρμακα κατά του καρκίνου μπορεί να είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικά αλλά ένα ποσοστό ασθενών δεν ανταποκρίνεται καθώς τα καρκινικά κύτταρα υιοθετούν εναλλακτικές μεταβολικές διεργασίες καταφέρνοντας να επιβιώσουν. Αυτοί οι εναλλακτικοί τρόποι μεταβολισμού είναι πολύ πιο δύσκολο να υποστηριχθούν από το καρκινικό κύτταρο υπό συνθήκες νηστείας λόγω έλλειψης γλυκόζης, ορισμένων αμινοξέων, ορμονών και αυξητικών παραγόντων.

   Δεύτερον, αυτή η διατροφική θεραπευτική προσέγγιση μπορεί να αποτρέψει ή να μειώσει την εμφάνιση αντίστασης του καρκινικού κυττάρου στη φαρμακευτική αγωγή.

   Τρίτων, η νηστεία ή η διατροφή που μιμείται τη νηστεία προστατεύει τα φυσιολογικά κύτταρα και όργανα από τις βλάβες που προκαλεί η φαρμακευτική αγωγή. 

 

   Μια σημαντική πρόκληση για το μέλλον είναι να εντοπίσουμε εκείνους τους τύπους καρκίνου που έχουν τις περισσότερες πιθανότητες να ωφεληθούν από τη νηστεία ή μια διατροφή που μιμείται τη νηστεία.

Επιπλέον, είναι απαραίτητο αυτές οι διατροφικές προσεγγίσεις να εφαρμοστούν με πλήρη κατανόηση των μηχανισμών δράσης τους, καθώς εάν δεν εφαρμοστούν σωστά μπορούν να προκαλέσουν αρνητικά αποτελέσματα.

   Είναι σημαντικό να λάβουμε υπόψη ότι η νηστεία ή η διατροφή που μιμείται τη νηστεία δεν θα είναι αποτελεσματική σε όλους τους ασθενείς σε ότι αφορά τη μείωση των παρενεργειών της θεραπείας ή τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας της, παρόλα αυτά, θα ωφεληθεί ένα σημαντικό ποσοστό ασθενών αρκεί να εφαρμοστεί σωστά και μόνον μετά από αξιολόγηση των ασθενών και της νόσου, ώστε να προσδιοριστούν αυτοί που είναι ικανοί να την ακολουθήσουν

Καρκίνος, διατροφή, θεραπεία, δίαιτα.jpg

Ακούστε από την ιστοσελίδα της Αμερικανικής Εταιρίας Ογκολογίας ASCO & Cancer.net τη συνέντευξη της Annette Goldberg, κλινικού διατροφολόγου με εξειδίκευση στη διατροφική υποστήριξη ασθενών που πάσχουν από καρκίνο στο Boston Medical Center, USA για την κλινική εφαρμογή της διαλειμματικής νηστείας στη θεραπευτική αντιμετώπιση του καρκίνου.