© 2023 by Modern Mindful Therapy. Proudly created with Wix.com

Επικοινωνία

Κηφισίας 27Α

Αμπελόκηποι 11523

Αθήνα

Τηλ. 6973397076

Fax 2107259229

e-mail: athankarag@yahoo.com

http://www.karagiannisathanasios.gr/

Κέντρο Κλινικής Ογκολογίας
και Διατροφικής Υποστήριξης Ασθενών με Καρκίνο

Ο βοηθητικός ρόλος της διατροφής στην αποτελεσματικότητα της ακτινοθεραπείας και τη μείωση των παρενεργειών της

  Πρόσφατα, φαίνεται να αναπτύσσεται ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον στη διερεύνηση του δυνητικού ρόλου μιας διατροφικής θεραπευτικής παρέμβασης, μέσω της μείωσης της συνολικής πρόσληψης θερμίδων, σε νοσήματα που σχετίζονται με την ηλικία όπως τα καρδιαγγειακά και νευροεκφυλιστικά νοσήματα, τον διαβήτη και τον καρκίνο, καθώς ένας συνεχόμενα αυξανόμενος όγκος ερευνητικών δεδομένων αναδεικνύει το μεταβολισμό των κυττάρων ως μια σημαντική συνιστώσα της καρκινογένεσης και της εξέλιξης του καρκίνου.

  Η διατροφή αποτελεί ίσως το σημαντικότερο παράγοντα που μπορεί να  τροποποιήσει και να διαμορφώσει τον κυτταρικό μεταβολισμό. Στην πραγματικότητα, πολλά από τα μοριακά μονοπάτια που μεταβάλλονται με τη τροποποίηση της διατροφής είναι γνωστό ότι συμμετέχουν στην ανάπτυξη και εξάπλωση του καρκίνου.

Γίνεται έτσι σαφές ότι μια διατροφική παρέμβαση μπορεί να επηρεάσει αποτελεσματικά το μεταβολισμό του καρκινικού κυττάρου και επομένως την εξέλιξη της νόσου.

  Δεκάδες δημοσιεύσεις πλέον αναδεικνύουν τις εργαστηριακές και κλινικές ενδείξεις για το πώς μια διατροφική προσέγγιση μέσω της τροποποίησης του μεταβολισμού και των μοριακών του μονοπατιών μπορεί να χρησιμοποιηθεί θεραπευτικά σε συνδυασμό με την ακτινοβολία για τη βελτίωση των ποσοστών ελέγχου της νόσου.

  Τα τελευταία χρόνια, τα αποτελέσματα της ακτινοθεραπείας έχουν βελτιωθεί σημαντικά σε συνδυασμό με τη μειωμένη εμφάνιση και ένταση των παρενεργειών, κυρίως λόγω των τεχνολογικών εξελίξεων με την εφαρμογή της ακτινοθεραπείας διαμορφούμενης έντασης ή της στερεοτακτικής ακτινοχειρουργικής.

  Όμως, παρά τις εξελίξεις αυτές, αρκετοί τύποι καρκίνου συνεχίζουν να “αντιστέκονται” και στις σύγχρονες τεχνικές ακτινοθεραπείας.

Η αντίσταση των καρκινικών κυττάρων στην ακτινοθεραπεία φαίνεται να οφείλεται σε συγκεκριμένους παράγοντες, που αποτελούν μέρος του συνολικού μεταβολισμού του καρκινικού κυττάρου, όπως η υποξία (μη επαρκής οξυγόνωση), τα υψηλά επίπεδα γαλακτικού οξέος και η αφθονία αυξητικών παραγόντων στο μικροπεριβάλλον του όγκου αλλά και σε χρονίως ενεργοποιημένα μοριακά μονοπάτια που από τη μια ευνοούν τον πολλαπλασιασμό και τη διήθηση των καρκινικών κυττάρων στους γύρω ιστούς και από την άλλη αποτρέπουν τον φυσιολογικό θάνατο τους.

Σχηματική απεικόνιση κάποιων μοριακών μονοπατιών που συμμετέχουν στο μεταβολισμό κάθε κυττάρου

   Παρά το γεγονός ότι η ανάλυση του συνόλου των μεταβολικών διεργασιών ενός κυττάρου είναι ιδιαίτερα δύσκολη, φαίνεται πως μέσω της διατροφής μπορούμε να επηρεάσουμε πολλά κοινά μοριακά μονοπάτια του μεταβολισμού τα οποία ευθύνονται τόσο για την ανάπτυξη του καρκίνου όσο και για την εξέλιξη του.

  Φαίνεται πλέον πως αυτά τα μονοπάτια έχουν προσελκύσει το ενδιαφέρον ερευνητών, καθώς τα ίδια είναι στόχοι και νέων πολλά υποσχόμενων αντικαρκινικών παραγόντων της μοριακής στοχευμένης θεραπείας.  Ως εκ τούτου, η θεραπευτική διατροφική προσέγγιση μπορεί να προσφέρει μια αποτελεσματική προσθήκη στις τρέχουσες θεραπευτικές μεθόδους, βελτιώνοντας  τα αποτελέσματα της θεραπείας και ελαχιστοποιώντας τις παρενέργειες της.

   Με πολύ απλά λόγια, η αύξηση της γλυκόζης στον οργανισμό μας οδηγεί στην αυξημένη έκκριση ινσουλίνης από το πάγκρεας η οποία με τη σειρά της οδηγεί στην αύξηση του ινσουλινόμορφου αυξητικού παράγοντα (IGF-1) ο οποίος συνδέεται σε έναν υποδοχέα στη κυτταρική μεμβράνη και ξεκινά τη ενεργοποίηση ενός μοριακού μονοπατιού που καταλήγει να ενεργοποιεί τα βασικότερα χαρακτηριστικά του καρκινικού κυττάρου. Με αυτόν τον τρόπο η αύξηση της γλυκόζης μπορεί να συμμετέχει τόσο στη μετατροπή ενός φυσιολογικού κυττάρου σε καρκινικό όσο και στον ανεξέλεγκτο πολλαπλασιασμό, την επιβίωση και την ανάπτυξη τους.

 Τροποποιώντας επομένως, διατροφικά, τα επίπεδα γλυκόζης, ινσουλίνης και IGF-1 μπορούμε επιλεκτικά να στοχεύσουμε τα χαρακτηριστικά αυτά του καρκινικού κυττάρου. 

  Πρόσφατα δεδομένα σε πειραματόζωα αναδεικνύουν τη συνεργική δράση της κατάλληλης διατροφής με την ακτινοθεραπεία στην αναστολή ή την επιβράδυνση της ανάπτυξης του καρκίνου, αποδεικνύοντας την ύπαρξη αυτών των χαρακτηριστικών μεταβολικών διεργασιών στο εσωτερικό του καρκινικού κυττάρου που το καθιστούν ευάλωτο στις μοριακές αλλαγές που προκαλούνται με την κατάλληλη διατροφική προσέγγιση.

  Ως εκ τούτου, η κατάλληλη διατροφική παρέμβαση μπορεί να αποτελέσει μια νέα αντινεοπλασματική παρέμβαση δεδομένου του ότι πολλαπλοί μοριακοί στόχοι μπορούν να τροποποιηθούν ταυτόχρονα. Επιπλέον, κλινικές μελέτες αναδεικνύουν τη δυνατότητα της μειωμένης πρόσληψης θερμίδων μέσω της διαλειμματικής νηστείας μπορεί επίσης να ενισχύσει τη δράση και της φαρμακευτικής θεραπείας ενώ παράλληλα να προστατεύσει τα φυσιολογικά κύτταρα, με αποτέλεσμα τη μείωση των παρενεργειών που σχετίζονται με τη θεραπεία.

 

  Πολλοί ασθενείς που έχουν υποβληθεί ή πρόκειται να υποβληθούν σε ακτινοθεραπεία γνωρίζουν ότι αυτή χορηγείται σε μικρές καθημερινές δόσεις (κλασματοποίηση), συνήθως από 5 έως 40, ανάλογα με το νόσημα που αντιμετωπίζουμε, την εντόπιση του και το επιθυμητό αποτέλεσμα. 

  Αυτές οι μικρές επαναλαμβανόμενες δόσεις ακτινοβολίας μας δίνουν τη δυνατότητα να εκμεταλλευτούμε ορισμένα βιολογικά χαρακτηριστικά των κυττάρων και κάποιες σημαντικές μεταβολικές διαφορές ανάμεσα στη λειτουργία των καρκινικών και των φυσιολογικών κυττάρων αλλά και τον τρόπο που αυτά επηρεάζονται από την ακτινοθεραπεία.

   Χορηγώντας επομένως με αυτό τον τρόπο την ακτινοθεραπεία καταφέρνουμε να δώσουμε την επιθυμητή δόση, προκαλώντας όσο το δυνατόν μεγαλύτερη βλάβη στον όγκο ελαχιστοποιώντας παράλληλα τις ζημιές που προκαλούνται στους υγιείς ιστούς που τον περιβάλλουν, εξασφαλίζοντας τη μέγιστη αποτελεσματικότητα, ελαχιστοποιώντας παράλληλα τις παρενέργειες της.

 

Από τη μια επομένως έχουμε τη χορήγηση της ακτινοθεραπείας με ένα τρόπο που εκμεταλλεύεται τις “αδυναμίες” του καρκινικού κυττάρου και τη βιολογική ικανότητα του φυσιολογικού κυττάρου να αποφύγει ή να επιδιορθώσει τη βλάβη του και από την άλλη έχουμε τη διατροφή ως βασικό ρυθμιστή του μεταβολισμού τους.

 

Επομένως

"ο συνδυασμός της ακτινοθεραπείας με την κατάλληλη διατροφή  μας δίνει τη δυνατότητα να μεγιστοποιήσουμε τις μεταβολικές διαφορές φυσιολογικού και καρκινικού κυττάρου επηρεάζοντας σε μεγάλο βαθμό το αποτέλεσμα και τις παρενέργειες της θεραπείας"

 

 

Παρόλο που η περιορισμένη θερμιδική πρόσληψη, ειδικά ως διαλειμματική νηστεία, μπορεί να προσφέρει πολλαπλά οφέλη για τους ασθενείς που υποβάλλονται σε θεραπεία, δεν αποτελεί επιλογή για όλους τους ασθενείς. Εκείνοι που παρουσιάζουν καχεξία ή βρίσκονται σε κίνδυνο για σοβαρή απώλεια βάρους μπορεί να μην είναι κατάλληλοι λόγω του κινδύνου για περαιτέρω απώλεια βάρους.

 

Παρά το γεγονός ότι υπάρχουν πολλά προκλινικά (εργαστηριακά και θεωρητικά) δεδομένα και συνεχίζουν να συγκεντρώνονται νεότερες κλινικές μελέτες, υπάρχει ανάγκη να διεξαχθούν περαιτέρω έρευνες, σε μεγαλύτερη κλίμακα, που θα συγκρίνουν διαφορετικές διατροφικές μεθόδους κατά τη διάρκεια της ακτινοθεραπείας και θα αξιολογήσουν με μεγαλύτερη ακρίβεια την επίδρασής τους στην εξέλιξη του καρκίνου.

 

1) https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3556263/pdf/onc97.pdf

2) https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3988521/pdf/10555_2014_Article_9495.pdf